Γλωσσάρι

Οι όροι της Οδηγίας, με σαφήνεια

Κάθε νομικός όρος της Οδηγίας μισθολογικής διαφάνειας, εξηγημένος σε μία καθαρή παράγραφο — ακριβώς με τη σημασία που τον χρησιμοποιεί η πλατφόρμα.

Αμοιβή: Όλα όσα λαμβάνει ο εργαζόμενος για την εργασία του, άμεσα ή έμμεσα, σε χρήμα ή σε είδος: ο βασικός μισθός συν επιδόματα, μπόνους, προμήθειες, υπερωρίες και παροχές. Η Οδηγία καλύπτει την πλήρη αμοιβή, όχι μόνο τον βασικό.
Επίπεδο αμοιβής: Οι ακαθάριστες ετήσιες αποδοχές του εργαζομένου και οι αντίστοιχες ακαθάριστες ωριαίες. Είναι η μονάδα σύγκρισης — μέσοι όροι και χάσματα υπολογίζονται σε επίπεδα αμοιβής.
Μισθολογικό χάσμα των φύλων (gender pay gap): Η διαφορά των μέσων επιπέδων αμοιβής ανδρών και γυναικών, ως ποσοστό του μέσου των ανδρών. Τον τύπο ορίζει το άρθρο 3: παρονομαστής είναι πάντα ο μέσος των ανδρών. λεπτομέρειες →
Διάμεσο χάσμα: Το ίδιο χάσμα υπολογισμένο στη διάμεσο (το μέσο της κατανομής) αντί για τον μέσο όρο — ανθεκτικό στους ακραίους μισθούς. Η Οδηγία απαιτεί και τα δύο, ακριβώς για να μην κρύβεται η κατανομή.
Όμοια εργασία: Πανομοιότυπα ή σχεδόν πανομοιότυπα καθήκοντα δύο εργαζομένων.
Εργασία ίσης αξίας: Εργασία διαφορετική στο περιεχόμενο αλλά συγκρίσιμη στην αξία κατά τα αντικειμενικά κριτήρια: δεξιότητες (και διαπροσωπικές), προσπάθεια, ευθύνη, συνθήκες εργασίας. Η κεντρική έννοια — όλοι οι υπολογισμοί τρέχουν σε κατηγορίες ίσης αξίας. λεπτομέρειες →
Κατηγορία εργαζομένων: Η ομάδα που εκτελεί όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας — αποτέλεσμα της αξιολόγησης θέσεων. Το χάσμα ανά κατηγορία (δείκτης ζ) αναφέρεται για καθεμία, και το όριο του 5 % κρίνεται εκεί.
Αξιολόγηση θέσεων εργασίας: Η διαδικασία κατάταξης των θέσεων κατά αξία στα τέσσερα νόμιμα κριτήρια, με βαθμολόγηση σταθμισμένων υποπαραγόντων. Τα κριτήρια πρέπει να είναι αντικειμενικά και ουδέτερα· οι εκπρόσωποι των εργαζομένων μπορούν να τα ελέγξουν. λεπτομέρειες →
Μισθολογικό τεταρτημόριο: Το τέταρτο της κατανομής των αμοιβών: οι εργαζόμενοι ταξινομημένοι κατά αμοιβή χωρίζονται σε τέσσερις ίσες ομάδες. Αναφέρεται το ποσοστό γυναικών και ανδρών σε κάθε τεταρτημόριο — δείχνει ποιος καταλαμβάνει την κορυφή και ποιος τη βάση.
Μεταβλητές ή συμπληρωματικές αποδοχές: Το μέρος της αμοιβής πάνω από τον βασικό: μπόνους, προμήθειες, επιδόματα, υπερωρίες. Αναφέρονται χωριστά (το χάσμα στις μεταβλητές συν το ποσοστό κάθε φύλου που τις λαμβάνει), γιατί εκεί κρύβονται συχνότερα οι διαφορές.
Το όριο του 5 %: Το επίπεδο στο οποίο ένα μέσο χάσμα σε οποιαδήποτε κατηγορία — αδικαιολόγητο με αντικειμενικά κριτήρια και μη εξαλειφθέν σε 6 μήνες από την έκθεση — ενεργοποιεί την κοινή αξιολόγηση αμοιβών. λεπτομέρειες →
Αντικειμενικά, ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια: Οι επιτρεπτές δικαιολογήσεις μιας διαφοράς: μετρήσιμα κριτήρια εφαρμοζόμενα με συνέπεια, που δεν φέρνουν συστηματικά σε μειονεκτική θέση το ένα φύλο — προϋπηρεσία, προσόντα, τεκμηριωμένη απόδοση. Η διαπραγματευτική δεινότητα και το μισθολογικό ιστορικό ΔΕΝ είναι αντικειμενικά κριτήρια.
Κοινή αξιολόγηση αμοιβών: Ο υποχρεωτικός έλεγχος αμοιβών που ενεργοποιείται από το όριο του 5 %: διενεργείται μαζί με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, με περιεχόμενο κατά το άρθρο 10, και τίθεται στη διάθεση εργαζομένων και εποπτεύουσας αρχής. λεπτομέρειες →
Διόρθωση: Η εξάλειψη των αδικαιολόγητων διαφορών σε εύλογο διάστημα — και μέσα σε 6 μήνες από την έκθεση, αν δεν πρόκειται να ενεργοποιηθεί ο καταρράκτης του 5 %. Η εξίσωση γίνεται προς τα πάνω: ανεβάζοντας τις αμοιβές της αδικημένης ομάδας, ποτέ με μειώσεις.
Δικαίωμα ενημέρωσης για την αμοιβή: Το δικαίωμα κάθε εργαζομένου να ζητήσει εγγράφως το επίπεδο της αμοιβής του και τα μέσα επίπεδα ανά φύλο για την κατηγορία του, με απάντηση σε 2 μήνες (άρθρο 7). λεπτομέρειες →
Εκπρόσωποι των εργαζομένων: Συνδικάτα ή εκλεγμένοι εκπρόσωποι. Η Οδηγία τους δίνει ενεργό ρόλο: ελέγχουν τα κριτήρια της αξιολόγησης και τη μεθοδολογία της έκθεσης, συμμετέχουν στην κοινή αξιολόγηση και διαμεσολαβούν στα αιτήματα ενημέρωσης.
Εποπτεύουσα αρχή: Το όργανο που ορίζει κάθε κράτος (άρθρο 29) για την παραλαβή των εκθέσεων, τη δημοσίευση των δεδομένων και την παρακολούθηση. Το ελληνικό σχέδιο δίνει εξέχοντα ρόλο στον Συνήγορο του Πολίτη.
Συνήγορος του Πολίτη: Η ελληνική ανεξάρτητη αρχή για την ίση μεταχείριση — κατά το νομοσχέδιο, με εξέχοντα ρόλο στην παρακολούθηση της μισθολογικής διαφάνειας· στηρίζει τους εργαζομένους σε υποθέσεις διάκρισης. λεπτομέρειες →
Αντεστραμμένο βάρος απόδειξης: Σε διαφορά για μισθολογική διάκριση: μόλις ο εργαζόμενος επικαλεστεί γεγονότα από τα οποία μπορεί να τεκμαίρεται διάκριση, ο εργοδότης αποδεικνύει ότι δεν υπήρξε (άρθρο 18) — γι' αυτό τα τεκμηριωμένα αντικειμενικά κριτήρια είναι η κύρια άμυνα.
Διατομεακή διάκριση: Διάκριση λόγω φύλου σε συνδυασμό με άλλο προστατευόμενο χαρακτηριστικό (καταγωγή, ηλικία, αναπηρία…). Η Οδηγία την κατονομάζει ρητά (άρθρο 3 παρ. 2 στ. ε) και επιβάλλει στα δικαστήρια και τις αρχές να τη συνεκτιμούν.
Οδηγία (ΕΕ) 2023/970: Η Οδηγία της ΕΕ για τη μισθολογική διαφάνεια (10 Μαΐου 2023). Σε ισχύ από 6 Ιουνίου 2023· η προθεσμία ενσωμάτωσης έληξε στις 7 Ιουνίου 2026· πρώτες εκθέσεις έως 7 Ιουνίου 2027. Ελληνική ενσωμάτωση: νομοσχέδιο προς ψήφιση. λεπτομέρειες →